Πόσο προστατεύεται το δικαίωμά σου να είσαι γονιός;

Ο νόμος περί γονέων και τέκνων του 1990, ορίζει ρητά πως “η γονική μέριμνα είναι καθήκον και δικαίωμα και των δύο γονιών”. Σε ποιο βαθμό όμως προστατεύεται πράγματι το δικαίωμα του οποιουδήποτε να είναι γονιός; Θεμιτό εδώ να αναφέρω πως το εν λόγω άρθρο δεν αναφ10422256_1573007856253092_8839127859854539170_nέρεται αποκλειστικά σε χωρισμένους γονείς. Σε ποιο βαθμό προστατεύεται το δικαίωμα του οποιουδήποτε (μη παντρεμένου, παντρεμένου, εν διαστάσει ή χωρισμένου, άντρα ή γυναίκας) να είναι γονιός; Για να απαντηθεί το ερώτημα αυτό, θα γίνει αναφορά σε διάφορες περιπτώσεις που έχουν αποταθεί κοντά μας, χωρίς, για ευνόητους λόγους, να γίνεται αναφορά σε όνομα.

 

Περίπτωση πρώτη:

Πατέρας (επειδή εμείς έτσι τον θεωρούμε) επικοινώνησε στο παρελθόν μαζί μας λέγοντάς μας μια προσωπική του ιστορία. Η φίλη του είχε μείνει έγκυος αλλά η ίδια δεν ήθελε το παιδί κι έτσι προχώρησε σε έκτρωση, χωρίς ο ίδιος να επιθυμεί κάτι τέτοιο. Σημειωτέον εδώ ότι δεν υπάρχει θέμα ούτε βιασμού, ούτε θέμα κινδύνου της ζωής της μάνας αν συνεχιζόταν η εγκυμοσύνη, ούτε θα έβλαπτε την κοινωνική υπόσταση της εγκύου η γέννηση. Σίγουρα σε τέτοιες περιπτώσεις η έγκυος πρέπει να έχει το δικαίωμα έκτρωσης. Η ερωτική συνεύρεση των δύο έγινε με την απόλυτη συγκατάθεση και των δύο. Ήταν αδιαμφισβήτητο και από τους δύο ποιος ήταν ο πατέρας του παιδιού. Ο ίδιος ο πατέρας επιθυμούσε να συνεχίσει και να κάνει οικογένεια μαζί της. Τελικά η έκτρωση έγινε παράνομα και το ζευγάρι, παρά τις αντιδράσεις της γυναίκας, χώρισε επειδή ο πατέρας δεν μπορούσε να αποδεχτεί αυτό που είχε γίνει, θεωρώντας το ως φόνο. Η ερώτηση που θέτουμε είναι πότε πρέπει να ξεκινάει να θεωρείται κάποιος ως πατέρας, ως γονιός ενός παιδιού. Ο νόμος του 1990 λέει πως ο πατέρας αποκτά γονικά δικαιώματα μετά τη γέννηση του παιδιού, αφού το παιδί αναγνωριστεί. Εμείς πιστεύουμε πως σ’ αυτή την ιστορία, ο πατέρας ήταν περισσότερο “γονιός” για το έμβρυο από τη μάνα  και ότι το δικαίωμά του να είναι γονιός, δεν προστατεύεται. Αρκετές είναι άλλωστε και οι έρευνες που δείχνουν πως ένας πατέρας, μπορεί να έχει επικοινωνία με ένα παιδί από τον καιρό της εγκυμοσύνης π.χ. μιλώντας / τραγουδώντας στο έμβρυο και ότι οι αντιδράσεις του εμβρύου είναι πολύ θετικές σε κάτι τέτοιο. Μπορεί δε ένας μελλοντικός πατέρας να βοηθήσει σε πολύ σημαντικό βαθμό την έγκυο σύντροφό του κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αναλαμβάνοντας τη φροντίδα της, αναλαμβάνοντας πλήρως τις δουλειές του σπιτιού κ.ο.κ. Θεωρούμε πως θα πρέπει να προωθηθεί από το κράτος μια τέτοια κουλτούρα και τρόπος ζωής ανάμεσα στους (μελλοντικούς) μπαμπάδες. Επίσης θεωρούμε πως από τη στιγμή που δεν τίθεται θέμα βιασμού, υγείας ή βλάβης της κοινωνικής υπόστασης τα γονικά δικαιώματα του πατέρα πρέπει να ξεκινούν από τη στιγμή της σύλληψης του παιδιού. Εσείς τι πιστεύετε;

 

Περίπτωση δεύτερη:

Παντρεμένο ζευγάρι βρέθηκε σε διάσταση. Ο ένας γονιός (δεν έχει σημασία εδώ αν είναι άντρας ή γυναίκα) απαγορεύει στον άλλο γονιό να έχει επαφή με το παιδί. Σημειωτέον εδώ πως δεν υπάρχει κάποιο περιοριστικό διάταγμα, οπότε σύμφωνα με το νόμο “και οι δύο γονείς έχουν δικαίωμα και καθήκον στη γονική μέριμνα”. Ο γονιός που δεν έχει επαφή με το παιδί υποβάλλει καταγγελία στην αστυνομία αλλά η αστυνομία του λέει πως “παρόλο που είναι παράνομο αυτό που σου κάνει ο άλλος γονιός, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα επειδή δεν τον/την πιάνει ο νόμος!” Ο νόμος που ήδη υπάρχει δηλαδή γιατί υπάρχει και είναι γραμμένος; Όταν δε ο γονιός που δεν έχει επαφή με το παιδί υποβάλει αίτηση στο δικαστήριο για να έχει επαφή με το παιδί (ενώ έπρεπε να προστατεύεται ήδη το δικαίωμα της γονικής μέριμνας του γονιού αυτού), το δικαστήριο μπορεί να ορίσει ακρόαση σε διάστημα πέραν του ενός μήνα. Οπότε ο γονιός αυτός μπορεί να κάνει πάνω από μήνα για να δει το παιδί του!

 

Περίπτωση τρίτη:

Πατέρας που εμποδίζεται από την εν διαστάσει σύζυγό του να δει το παιδί τους, πηγαίνει στο δικαστήριο για να βγει προσωρινό διάταγμα επικοινωνίας με το παιδί. Το δικαστήριο χωρις να λάβει υπόψη την ξεκάθαρη πράξη γονικής αποξένωσης που γίνεται από τη μάνα, που δεν άφηνε τον πατέρα να έχει επαφή με το παιδί, χωρίς να αναρωτηθεί καν ποιος είναι ο καταλληλότερος γονιός ή αν είναι και οι δύο κατάλληλοι, δίνει τη φύλαξη του παιδιού στη μάνα και στον πατέρα τρία τρίωρα τη βδομάδα με το παιδί του. Η τελική δε εκδίκαση για τη γονική μέριμνα μπορεί να γίνει και σε διάστημα πέραν του ενός έτους ή μετά από πάροδο κάποιων ετών αν τα δύο μέρη δεν καταλήξουν σε συμφωνία! Αν ο πατέρας δε δεχτεί το προσωρινό διάταγμα, απλά δε θα βλέπει το παιδί του! Καλείται όμως, εκβιαστικά και ανεξάρτητα από το πόσο ικανός είναι και πόσο θέλει να είναι στη ζωή του παιδιού του, να λειτουργήσει ως “γονιός” του παιδιού του με 9 ώρες τη βδομάδα! Εδώ πόσο σέβεται το “κράτος” το δικαίωμα και καθήκον του πατέρα να είναι γονιός; Πόσο σέβεται το “κράτος” το δικαίωμα του παιδιού να έχει και τους δύο του γονείς; Γιατί αν και οι δύο γονείς δηλώνουν πρόθυμοι και ικανοί για κάτι τέτοιο να μην ακολουθείται για τα προσωρινά διατάγματα η πολιτική της από κοινού φύλαξης μέχρι την τελική εκδίκαση μιας υπόθεσης γονικής μέριμνας;

 

Περίπτωση τέταρτη:

Σε πολλές περιπτώσεις, όταν φτάνει ο καιρός της εκδίκασης μιας υπόθεσης γονικής μέριμνας, οι στατιστικές δείχνουν πως οι αντίδικοι φτάνουν σε “συμφωνία” χωρίς να προχωρούν σε εκδίκαση. Μεγάλο ποσοστό όμως αυτών των “συμφωνιών” γίνεται με εκβιαστικό τρόπο για τον πατέρα. Πώς; Πολλές φορές η πλευρά της μητέρας προτείνει το σύνηθες σχέδιο των δύο Σαββατοκυριάκων το μήνα συν κάποιων επισκέψεων. Ο πατέρας εκβιαστικά το δέχεται επειδή αν δεν το δεχτεί και προχωρήσει η υπόθεση σε εκδίκαση, μπορεί η υπόθεση να πάρει κάποια χρόνια! Οπότε παρά να παραμείνει για χρόνια μπαμπάς των 9 ωρών της βδομάδας, συνθηκολογεί στο κάτι παραπάνω, το οποίο όμως πάλι τον καθιστά “επισκέπτη” για το παιδί του και όχι “γονιό”! Εδώ δηλαδή η ίδια η χρονοβόρα διαδικασία που ακολουθείται στα δικαστήρια, είναι η κύρια αιτία που κάνει πολλούς μπαμπάδες να δεχτούν εκβιαστικά να είναι “επισκέπτες” αντί “γονείς” για τα παιδιά τους!

 

Περίπτωση πέμπτη:

Σε πολλές περιπτώσεις συντελείται “παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας”. Ο γονιός που έχει τη φύλαξη του παιδιού, παρακούει το υπάρχον διάταγμα επικοινωνίας και δεν αφήνει τον άλλο γονιό να έχει επαφή με το παιδί. Ο γονιός που δε βλέπει το παιδί μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην αστυνομία, όπου συνήθως η καταγγελία απλά καταγράφεται, χωρίς να εκτελείται το διάταγμα επικοινωνίας. Οι αιτιολογίες που δίνονται από την αστυνομία ποικίλλουν: “Το διάταγμα δεν είναι διατακτικό” (δε γράφει δηλαδή “το δικαστήριο διατάσσει” – παίζουμε με τις λέξεις δηλαδή…), “χρειάζεται ένταλμα σύλληψης από το δικαστήριο” (άρα το διάταγμα που βγάζει το δικαστήριο είναι εντελώς άχρηστο…), “δεν μπορούμε να εμφανιστούμε μπροστά στο παιδί γιατί θα του προκαλέσουμε τραύματα” (οπότε νίπτουμε τας χείρας μας και αφήνουμε τη γονική αποξένωση να συνεχίσει, επειδή το να αποξενωθεί ένα παιδί από τον ένα γονιό είναι προτιμότερο από το να δει το παιδί αστυνομικούς μπροστά του!). Πολλοί αστυνομικοί με τίμιο τρόπο αναγνωρίζουν ότι είναι λανθασμένη η πρακτική που ακολουθείται, αλλά αυτό δεν αλλάζει το ότι το εκτελεστικό όργανο του κράτους, δεν εκτελεί τα διατάγματα … Το δε Γραφείο Ευημερίας δηλώνει αδυναμία να επέμβει δυναμικά από μόνο του. Οι λειτουργοί του μπορεί να καταβάλλουν φιλότιμες προσπάθειες αλλά είναι λίγοι σε αριθμό και δεν μπορούν να εφαρμόσουν ένα διάταγμα. Μπορεί να τηλεφωνήσουν, να επιδιώξουν επαφή με το γονιό που έχει τη φύλαξη κ.ο.κ., αλλά αν η στάση του γονιού εκείνου εξακολουθεί να είναι αρνητική, δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Όσο για τα δικαστήρια; Η καταγγελία που υποβάλλεται σε ένα δικαστήριο για παρακοή διατάγματος επικοινωνίας μπορεί να εκδικαστεί αρκετούς μήνες μετά. Μέχρι τότε όμως, η γονική αποξένωση θα έχει συντελεστεί! Οι περιπτώσεις λοιπόν αυτές δείχνουν την αδυναμία του όλου συστήματος να προστατέψει τα δικαιώματα γονιών και παιδιών!

 

Περίπτωση έκτη:

Μετά από συνεχόμενες παρακοές διαταγμάτων επικοινωνίας και αφού για αρκετό καιρό ένα παιδί δεν έχει καθόλου επαφή με τον ένα γονιό, έχει συντελεστεί γονική αποξένωση. Ακόμη κι αν ο γονιός που έχει αποξενωθεί από το παιδί του βρει το δίκαιο του μέσω των δικαστηρίων (πρωτοβάθμιου και ανωτάτου!), οι υπηρεσίες του κράτους και πάλι αδυνατούν να προστατέψουν το γονιό αυτό και τα διατάγματα επικοινωνίας εξακολουθούν να μην τηρούνται επειδή πλέον “το παιδί δε θέλει να έχει επαφή με το γονιό αυτό οπότε δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα”. Παρατηρείται λοιπόν πλήρης έλλειψη των μηχανισμών εκείνων που θα θεραπεύσουν αποτελεσματικά το φαινόμενο της γονικής αποξένωσης και θα αποκαταστήσουν τη βλάβη στη σχέση γονιού – παιδιού.

 

Περίπτωση έβδομη:

Ο νόμος αναφέρει πως το δικαστήριο δύναται να λάβει υπόψη τη γνώμη του ανηλίκου παιδιού, αν το παιδί είναι αρκετά μεγάλο σε ηλικία, όσον αφορά τη γονική μέριμνα για το παιδί. Από τη μια είναι ορθό να γίνονται σεβαστές οι επιθυμίες των παιδιών και τα δικαιώματά τους, αν και το καλύτερο είναι να αποφεύγεται να μπαίνει το παιδί σε μια τέτοια ψυχοφθόρο διαδικασία. Τι γίνεται όμως στις περιπτώσεις γονικής αποξένωσης; Από τη στιγμή που το ίδιο το κράτος αδυνατεί να προστατέψει τη σχέση γονιού – παιδιού και υποθάλπει, με διάφορες πρακτικές που δυστυχώς ακολουθούνται, τη γονική αποξένωση και από τη στιγμή που το κράτος αδυνατεί έστω εκ των υστέρων να θεραπεύσει μια σχέση που έχει τύχει γονικής αποξένωσης, κατά πόσο επιτυγχάνεται δικαιοσύνη; Αν δηλαδή ένα παιδί που έχει αποξενωθεί από τον ένα γονιό κληθεί στο δικαστήριο και εκφράσει την επιθυμία να συνεχίσει να μένει με το γονιό – θύτη που προκάλεσε τη γονική αποξένωση, επιτυγχάνεται δικαιοσύνη με τον τρόπο αυτό; Προστατεύονται πράγματι τα δικαιώματα του γονιού που αποξενώθηκε, αλλά και του ίδιου του παιδιού; Ή μήπως το ίδιο το παιδί έχει φτάσει πλέον σε σημείο που δεν αντιλαμβάνεται τα δικαιώματά του;

 

Περίπτωση όγδοη:

Έχουν αποταθεί σε μας, ή έχουν περιέλθει στη γνώση μας και περιπτώσεις απαγωγών παιδιών από τον ένα γονιό. Στη Χάγη (1980) υπογράφτηκε νομοθεσία από πολλά κράτη της γης, ανάμεσα στα οποία και η Κύπρος, σύμφωνα με την οποία σε περιπτώσεις απαγωγών από τον ένα γονιό, όλα τα κράτη υποχρεώνονται να προστατέψουν τα δικαιώματα των παιδιών και των γονιών – θυμάτων. Αν π.χ. η αστυνομία μιας χώρας ή η Ιντερπόλ συλλάβει ένα γονιό – απαγωγέα, υποχρεώνεται να εκδώσει το γονιό αυτό σε δίκη στη χώρα από την οποία προέρχεται και να επιστρέψει το παιδί στον άλλο γονιό. Έχουμε υπόψη μας περιπτώσεις γονιών που μπορεί να έχουν χρόνια ολόκληρα να δουν τα παιδιά τους, επειδή αυτή η σύμβαση της Χάγης του 1980, απλά δεν εφαρμόζεται!

 

Αγαπητή Κυπριακή Δημοκρατία, σεβόμαστε τους νόμους σου και θέλουμε να σε τιμούμε. Επιθυμούμε να είμαστε όσο το δυνατό καλύτεροι γονείς για τα παιδιά μας, για τα παιδιά σου. Εσύ, αγαπητή Κυπριακή Δημοκρατία, σέβεσαι και προστατεύεις τους γονείς των παιδιών σου;

 

Cyprus Fatherhood Initiative